Εκδόσεις ΑΒΓΟ

Η φυσική του ανέφικτου

2010-05-24T21:09:00.001+03:00

Κριτική του Χαρίτωνα Τομπουλίδη, Δρ. αστροφυσικής

Όποια ιδέα δεν ακούγεται από την αρχή εξωφρενική, είναι καταδικασμένη.

Άλμπερτ Αϊνστάιν

Όταν ένας διαπρεπής αλλά γηραιός επιστήμονας δηλώνει ότι κάτι είναι εφικτό, κατά πάσα πιθανότητα έχει δίκαιο. Όταν δηλώνει ότι κάτι είναι ανέφικτο, κατά πάσα πιθανότητα έχει άδικο.

Άρθουρ Κλάρκ

Ο ερχομός της ασπρόμαυρης τηλεόρασης στο σπίτι μας, στα τέλη της δεκαετίας του ‘60 ήταν ένα θαύμα. Σήμερα υπάρχει ακόμα και στα κινητά μας. Η χρήση διάτρητων καρτών για να επικοινωνήσουμε με τον μοναδικό Υ/Η που είχε το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο στα μέσα της δεκαετίας του ‘70, τον UNIVAC, που έπιανε μια ολόκληρη τεράστια αίθουσα, αντικαταστάθηκε σήμερα με τα USBs που έχουν μεγαλύτερη χωρητικότητα από εκείνο το τέρας της τεχνολογίας της Θεσσαλονίκης. Για να μιλήσουμε με τους γονείς μας από τη Θεσσαλονίκη τότε που σπουδάζαμε έπρεπε να πάμε σε ειδικούς θαλάμους του ΟΤΕ για να μας δώσουν γραμμή και να μιλήσουμε μαζί τους. Σήμερα μιλάμε με τα παιδιά μας σε όποιο σημείο του κόσμου κι αν βρίσκονται πολύ πιο φτηνά και τους βλέπουμε συγχρόνως και στις οθόνες μας.

Η τεχνολογία έχει ξεπεράσει κάθε προσδοκία μας. Άλλοι δεν τολμούν να συμμετάσχουν σε αυτήν την αλματώδη ανάπτυξή της και άλλοι χάνονται μέσα σε αυτήν και δεν γνωρίζουν πια που είναι η αληθινή πραγματικότητα και που η εικονική πραγματικότητα. Ενώ παλαιότερα μια εικόνα ήταν ίση με χίλιες λέξεις, σήμερα μπορεί μια εικόνα να είναι ίση με χίλια ψέματα. Τι είναι αληθινό και τι ψεύτικο, τι πραγματικό και τι φανταστικό; Δεν τολμούμε ούτε καν να μαντέψουμε.

Μια απάντηση στο ερώτημα αυτό δίνει ο εξαίρετος φυσικός Μίτσιο Κάκου με το βιβλίο του «Η φυσική του ανέφικτου» (2009, των εκδόσεων Αβγό). Είναι ένα ακόμα βιβλίο στην εξαιρετική σειρά με σύγχρονα επιστημονικά θέματα των εκδόσεων Αβγό. Είναι ένας πραγματικός παράδεισος ιδεών με περισσότερες από 400 σελίδες. Εκεί μέσα δίνονται απαντήσεις σε θέματα όπως Τηλεπάθεια, Ψυχοκίνηση, Αορατότητα, Εξωγήινοι και ΑΤΙΑ, Αντιύλη και Αντισύμπαντα, Παράλληλα Σύμπαντα, Ταξίδια στο χρόνο, Μαντική, Μηχανές αέναης κίνησης για να αναφέρω μόνο μερικά από τα θέματα που θίγει ο διακεκριμένος αυτός φυσικός. Οι φυσικοί μπορούν σήμερα με σχετική βεβαιότητα να σκιαγραφίσουν τεχνολογία του μέλλοντος και να κάνουν πιο εύκολα τη διάκριση ανάμεσα σε τεχνολογίες που είναι δύσκολο να υλοποιηθούν και σε άλλες που είναι πραγματικά ανέφικτες. Αυτά τα «ανέφικτα» στο χώρο της φυσικής ο συγγραφέας τα χωρίζει σε τρεις κατηγορίες. Τα Ανέφικτα Πρώτης Τάξης, όπως το ονομάζει αυτός, είναι τεχνολογίες που σήμερα δεν είναι δυνατόν να πραγματοποιηθούν αλλά θα είναι δυνατή η κατασκευή τους μέσα σε έναν αιώνα. Τα Ανέφικτα Δεύτερης Τάξης είναι αυτά που θα πραγματοποιηθούν μέσα σε μια χιλιετία ή σε εκατομμύρια χρόνια. Και τα Ανέφικτα Τρίτης Τάξης είναι τεχνολογίες που παραβιάζουν τους γνωστούς νόμους της φυσικής. Και ο συγγραφέας είναι πολύ αισιόδοξος και λέει ότι τα «ανέφικτα» αυτά της τελευταίας τάξης είναι πολύ λίγα. Να φανταστείτε ότι την Τηλεμεταφορά, τους Κινητήρες αντιύλης, την Ψυχοκίνηση και την Αορατότητα τις κατατάσσει στην κατηγορία Ανέφικτα Πρώτης Τάξης. Άρα το μέλλον του ανθρώπου εξαρτάται καθαρά από αυτόν και είναι αισιόδοξο, αν ο άνθρωπος κάνει σωστή χρήση των δυνατοτήτων του.

Το βιβλίο λειτουργεί σαν βιβλίο αναφοράς που οποιοσδήποτε μπορεί να καταφεύγει σε αυτό γιατί είναι γραμμένο από έναν ειδικό στο είδος του, που παλεύει για την εκλαΐκευση της επιστήμης και το συνιστώ ανεπιφύλακτα . Και δυο λόγια για τη μετάφραση. Η μετάφραση του βιβλίου που περιλαμβάνει τόσα πολλά θέματα και διαθεματικά είναι αρκετά δύσκολη και θέλει ο μεταφραστής να είναι γνώστης πολλών επιστημονικών τομέων. Γνώμη μου είναι ότι σε γενικές γραμμές ο μεταφραστής τα καταφέρνει αρκετά καλά με μικρά μόνο λάθη. Με μία μόνο εξαίρεση. Η τριχοτόμησης μιας γωνίας με κανόνα και διαβήτη είναι ένα άλυτο πρόβλημα από την αρχαιότητα ακόμη. Με κανόνα και διαβήτη. Και φυσικά είναι ακόμη πιο άλυτο «με πυξίδα και χάρακα» , όπως γράφει στη σελίδα 393 ο μεταφραστής. Η λέξη compass στα Αγγλικά είναι πυξίδα αλλά είναι και διαβήτης. Δεν μπορούμε να τριχοτομήσουμε γωνίες με πυξίδες.

Παίρνοντας φωτιά

2010-04-30T21:39:00.003+03:00

Του Ρίτσαρντ Ράνγκεμ

(μετάφραση: Γιάννης Δήμας)

Από τότε που ο Δαρβίνος συνέγραψε την Καταγωγή του Ανθρώπου, η ύπαρξη του ανθρώπινου είδους έχει εξηγηθεί χάρη στην ιδιαίτερη ευφυΐα μας και την προσαρμοστικότητα μας. Στο Παίρνοντας φωτιά, ο διάσημος ειδικός στα πρωτεύοντα θηλαστικά Ρίτσαρντ Ράνγκεμ παρουσιάζει μια προκλητική εναλλακτική εξήγηση: ότι η εξελικτική μας επιτυχία είναι αποτέλεσμα της μαγειρικής. Σε μια επαναστατική θεωρία για την καταγωγή μας ο Ράνγκεμ αποδεικνύει ότι η μετάβαση από τα ωμά στα μαγειρεμένα φαγητά ήταν ο παράγοντας-κλειδί στην ανθρώπινη εξέλιξη. Η ανθρωπότητα ξεκίνησε όταν οι πρόγονοί μας ξεκίνησαν να χρησιμοποιούν τη φωτιά.

Όταν οι ανθρωπίδες πρόγονοί μας άρχισαν να μαγειρεύουν την τροφή τους, η ανθρώπινη πεπτική οδός κόντυνε και ο εγκέφαλος αυξήθηκε. Ο χρόνος που μέχρι τότε αλωνόταν στο μάσημα σκληρής ωμής τροφής μπορούσε τώρα να χρησιμοποιηθεί στο κυνήγι ή στη συντήρηση του καταυλισμού. Το μαγείρεμα έγινε η βάση για το γάμο, δημιούργησε την ιδέα της οικιακής οικονομίας, και οδήγησε στην κατανομή της εργασίας ανάλογα με το φύλο. Ιχνηλατώντας τις σύγχρονες επιπτώσεις των τροφικών επιλογών των προγόνων μας το Παίρνοντας φωτιά ρίχνει νέο φως στον τρόπο που γίναμε κοινωνικοί και ευφυείς.

Ένα βιβλίο που θα συναρπάσει και θα προβληματίσει όσους ενδιαφέρονται για την καταγωγή του ανθρώπινου είδους, ή για τις σύγχρονες διαιτητικές μας συνήθειες.

Η Μεγάλη Έκρηξη κόντρα στο Αέναο Σύμπαν

2010-03-04T08:04:00.001+02:00

Από τον Δρ. Χαρίτονα Τομπουλίδη

Όταν ήμουνα μικρός, αλλά και όταν σπούδαζα μαθηματικά και αστρονομία στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, ήθελα να μάθω πώς δημιουργήθηκαν όλα αυτά τα πράγματα που βρίσκονται γύρω μου. Πως δημιουργήθηκε ο ήλιος, τα άστρα. Πως δημιουργήθηκε το σύμπαν. Αυτή ήταν και η αιτία που έγινα αστρονόμος. Ήθελα να λύσω το αιώνιο πρόβλημα που απασχολεί όλους του ανθρώπους, όλων των εποχών: Πως δημιουργήθηκε το σύμπαν. Να γίνω δηλαδή κοσμολόγος. Τελικά έγινα αστρονόμος και ακόμη ψάχνω να βρω την απάντηση, ύστερα από 35 χρόνια έρευνας.

Όλοι οι άνθρωποι μοιράζονται το ίδιο ερώτημα μ΄ εμένα και όλοι ψάχνουν να βρουν απαντήσεις. Απαντήσεις στο αιώνιο αυτό πρόβλημα δίνουν όλες οι θρησκείες και πάρα πολλά φιλοσοφικά συστήματα και φιλόσοφοι ανά τους αιώνες απάντησαν θεωρητικά στο ερώτημα αυτό.

Σήμερα όμως με την ανάπτυξη των επιστημών και της τεχνολογίας πολλές από τις απλοϊκές απαντήσεις που δίνονταν από τις θρησκείες και τους φιλοσόφους έχουν καταργηθεί. Η επιστήμη είναι η κοινή γλώσσα, ο κοινός παράγοντας που ενώνει όλους τους ανθρώπους ανεξαρτήτου θρησκείας, ιδεολογίας ή καταγωγής. Και αυτή σήμερα μας δίνει κάποιες απαντήσεις στο αιώνιο αυτό πρόβλημα της δημιουργίας.

Σήμερα λοιπόν όλοι παραδεχόμαστε ότι το σύμπαν δημιουργήθηκε ύστερα από μια μεγάλη έκρηξη πριν από 13,7 δισεκατομμύρια χρόνια. Ήταν όμως αυτή η μεγάλη έκρηξη, η αρχή της δημιουργίας ή ήταν μήπως μια από τις πολλές εκρήξεις που συμβαίνουν στο σύμπαν;

Η θεωρία της Μεγάλης Έκρηξης είναι η επικρατούσα θεωρία σήμερα για τη δημιουργία του Σύμπαντος και όλων των παραγόντων του. Δηλαδή του χρόνου, του χώρου, της ύλης, της ακτινοβολίας και αργότερα και της βιολογικής ζωής. Αυτή όμως η θεωρία αφήνει πολλά ερωτήματα αναπάντητα. Όπως: Τί ήταν αυτό που δημιούργησε την έκρηξη; Πώς δημιουργήθηκαν οι γαλαξίες; Πώς δημιουργήθηκε η ζωή; Θα μπορούμε κάποτε να δούμε την αρχή της δημιουργίας;

Εφέτος γιορτάζουμε το 2009 σαν παγκόσμιο έτος αστρονομίας. Γιατί; Γιατί το 1609 για πρώτη φορά στην ιστορία του ο άνθρωπος έστρεψε το τηλεσκόπιο- ένα όργανο που ανακαλύφθηκε το 1608- προς τον ουρανό και άλλαξε όλη την ιστορία της ανθρωπότητας. Πέρασαν όμως αιώνες μέχρι να αφήσουμε τη Γη μας σαν το κέντρο του σύμπαντος ή ακόμη και του ηλιακού μας συστήματος. Τα σχολικά βιβλία της Ελλάδας άρχισαν να γράφουν περί ηλιοκεντρικού συστήματα και όχι γεωκεντρικού δύο αιώνες αργότερα.

Τι θα γράφουν τα βιβλία του 22^ου αιώνα; Θα γράφουν για τις ανακαλύψεις που έκανε ο WMAP, στις αρχές του 21^ου αιώνα και που άλλαξαν όλον τον τρόπο σκέψης της ανθρωπότητας για τη δημιουργία του σύμπαντος. Και θα πάρει αυτή τη φορά πολύ λιγότερο από έναν αιώνα μέχρι να το αποδεχθεί ο κοινός άνθρωπος και να το περάσει στα σχολικά βιβλία. Μα τι είναι ο WMAP και τι έκανε;

Ο WMAP (Wilkinson Microwave Anisotropy Probe) είναι ένας δορυφόρος μέτρησης της ακτινοβολίας μικροκυμάτων, που μας παρουσίασε τις μετρήσεις του σε έναν χάρτη του ουράνιου θόλου και μας έκανε να αλλάξουμε ότι πιστεύαμε για το σύμπαν και τις θεωρίες μας περί κοσμολογίας.

Μας έδειξε ότι στην αρχή της δημιουργίας υπήρχε ανισοτροπία στην κατανομή της ακτινοβολίας και της ύλης που ίσως να ήταν η αιτία που δημιουργήθηκαν οι γαλαξίες. Μας έδειξε αυτός, μαζί με άλλες επιπλέον παρατηρήσεις, ότι εμείς βλέπουμε μόνο το 4% του σύμπαντος και ότι το 73% είναι σκοτεινή ενέργεια και το 23% σκοτεινή ύλη, Μας έδειξε ότι το σύμπαν διαστέλλεται επιταχυνόμενο και ότι είναι και επίπεδο. Πώς θα τα εξηγήσει αυτά όλα η θεωρία της Μεγάλης Έκρηξης; Ίσως αντί να τροποποιηθεί η ίδια έπρεπε να βρει μηχανισμούς που να εξηγούν την εικόνα αυτή του σύμπαντος που μας δίνουν αυτές οι νέες παρατηρήσεις. Και ποιοι είναι αυτοί οι μηχανισμοί που επινοήθηκαν;

Είναι το πληθωριστικό σύμπαν και η ανθρωπική αρχή, το πολυσύμπαν και η ενέργεια του κενού. Η ανισοτροπία στην ακτινοβολία υποβάθρου, που προέρχεται σύμφωνα με το μοντέλο, από την περίοδο πριν από 13,3 δισεκατομμύρια χρόνια περίπου, δηλαδή περίπου 380 000 χρόνια μετά τη δημιουργία του σύμπαντος από μια μεγάλη έκρηξη, οφείλεται στην πληθωρηστική ενέργεια. Τι είναι αυτή η ενέργεια; Είναι μια ενέργεια που υποχρέωσε το σύμπαν στα πρώτα κλάσματα του δευτερολέπτου, μετά την Μεγάλη Έκρηξη να διασταλεί εκθετικά, δηλαδή, το σύμπαν διαστέλλονταν με ταχύτητες πολύ μεγάλες, μεγαλύτερες από την ταχύτητα του φωτός. Ο πληθωρισμός αυτός, που όπως είπα οφείλονταν στην πληθωριστική ενέργεια και στην βαρύτητα διήρκεσε 10 ˉ³° sec.Από τον χρόνο αυτό και μετά το Σύμπαν διπλασιάζονταν σε μέγεθος κάθε 10 ˉ³³ sec ( ο δείκτης είναι 35 όχι 33) . Οι ασύλληπτοι αυτοί ρυθμοί διπλασιασμού του μεγέθους του σύμπαντος σε τόσο μικρό χρονικό διάστημα προκάλεσαν τις ανισοτροπίες στην ακτινοβολία υποβάθρου που παρατήρησε ο WMAP πριν λίγα χρόνια. Οι ανισοτροπίες αυτές εξηγούν και τη δημιουργία των γαλαξιών . Το σύμπαν μετά από 380 000 χρόνια από τη δημιουργία του, πέρασε στην εποχή της ύλης και έγινε ομογενές και ισότροπο συνεχιζόμενο να διαστέλλεται. Τα 13,7 δισεκατομμύρια χρόνια μετά τη δημιουργία, έδωσαν τη δυνατότητα στις αναπτυγμένες μορφές ζωής, σαν εμάς, να δημιουργηθούν, και σαν συνείδηση του σύμπαντος να ψάχνουν σήμερα να ανακύψουν τις ρίζες τους και τις ρίζες της δημιουργίας του οίκου τους, του Σύμπαντος.

Νέες όμως παρατηρήσεις δείχνουν ότι το Σύμπαν άρχισε να διαστέλλεται πάλι επιταχυνόμενο και να είναι επιπλέον και επίπεδο. Τι σημαίνει αυτό, ή μάλλον πως εξηγείται; Η πληθωριστική ενέργεια που υπήρχε στην αρχή και ίσως εξαφανίστηκε μετά, αύξησε την πυκνότητα της συνολικής ακτινοβολίας του Σύμπαντος και σήμερα αυτή άρχισε να δρα απωθητικά . Έγινε μια «σκοτεινή ενέργεια», που μαζί με κάποια «σκοτεινή ύλη», που δε γνωρίζουμε από τι αποτελούνται ούτε η μια ούτε η άλλη, «τανύζουν» το σύμπαν σαν ένα σεντόνι που το τραβάμε από τις άκρες και το κάνουμε επίπεδο.

Δεν θυμίζουν όλα αυτά την «πεμπτουσία» του Αριστοτέλη ή την κοσμολογική σταθερά του Αϊνστάιν ; Εισάγουμε δυνάμεις σκοτεινές και ύλες σκοτεινές για να δικαιολογήσουμε τις παρατηρήσεις της επιταχυνόμενης διαστολής του Σύμπαντος 13,7 δισεκατομμύρια χρόνια μετά τη δημιουργία του. Μήπως όλα αυτά μοιάζουν με παραμύθια; Μήπως οι απόγονοι μας μετά από κανά δύο αιώνες δεν θα γελάνε μαζί μας;

Μια νέα θεωρία για να εξηγήσει τη δημιουργία και την εξέλιξη του Σύμπαντος προτάθηκε πριν μερικά χρόνια από δύο επιστήμονες από τις δύο μεριές του Ατλαντικού. Τον Πολ Στάϊνχαρτ, αστροφυσικό του πανεπιστημίου του Πρίνστον και τον Νιλ Τούροκ, φυσικομαθηματικό του πανεπιστημίου του Κέιμπριτζ. Το μοντέλο τους είναι το μοντέλο του Αέναου Σύμπαντος (Endless Universe) που το περιγράφουν όμορφα μαζί με το ιστορικό του στο βιβλίο τους με τον ίδιο τίτλο που κυκλοφόρησε στα ελληνικά από τις εκδόσεις ΑΒΓΟ, το 2008.

Το μοντέλο αυτό στηρίζεται στις νέες θεωρίες των υπερχορδών που προσπαθούν να παντρέψουν τις τρεις βασικές δυνάμεις ή αλληλεπιδράσεις του Σύμπαντος (την ηλεκτρομαγνητική, την ασθενή και την ισχυρή) με την τέταρτη, την βαρύτητα. Δηλαδή η μαθηματική του εξήγηση στηρίζεται στην κβαντική βαρύτητα.

Κατά το μοντέλο αυτό, ή Μεγάλη Έκρηξη είναι μια από τις ατελείωτες εκρήξεις που διαπερνά το Σύμπαν μας και επαναλαμβάνονται κάθε ένα τρισεκατομμύριο χρόνια. Το Σύμπαν μας είναι μία από τις Μ βράνες (από τη λέξη μεμβράνη και διεθνώς ) που υπάρχουν και που συγκρούσθηκε πριν από 13,7 δισεκατομμύρια χρόνια με μια άλλη βράνη (ένα παράλληλο σύμπαν) και έδωσε υφή στην ύπαρξη των γαλαξιών, των αστέρων και των ανθρώπων. Οι εκρήξεις αυτές των βρανών λαμβάνουν χώρα, όταν οι βράνες μετατοπίζονται σε διαστάσεις όπου η βαρύτητα παίζει βασικό ρόλο. Και οι μετατοπίσεις των βρανών αυτών γίνονται συνέχεια. Και όταν πλησιάσουν πολύ η μία στην άλλη και έρθουν σε επαφή, συγκρούονται και έχουμε τη δημιουργία ενός νέου «σύμπαντος». Έχουμε δηλαδή μια συνεχή δημιουργία. Ένα κυκλικό μοντέλο και όχι γραμμικό όπως είναι το μοντέλο της Μεγάλης Έκρηξης, το καθιερωμένο μοντέλο.

Στο κυκλικό μοντέλο, η αρχική ανωμαλία που είναι η αρχή της δημιουργίας του χρόνου, χώρου και του σύμπαντος γενικά, στο μοντέλο της Μεγάλης Έκρηξης, δεν είναι τίποτε άλλο παρά μια γέφυρα από ένα παρελθόν γεμάτο ατελείωτους επαναλαμβανόμενους κύκλους εξέλιξης, κάθε ένας από τους οποίους συνοδεύεται από τη δημιουργία νέας ύλης, νέων γαλαξιών, νέων αστέρων και καινούριας ζωής. Γλιτώνει έτσι από τα προβλήματα της αρχικής δημιουργίας, καθώς και των πληθωριστικών δυνάμεων που δημιουργούν τις αρχικές ανισοτροπίες, μετά την ομαλότητα και μετά ξανά τις ανισοτροπίες στο τέλος. Το σύμπαν δηλαδή δεν είναι κάτι το ιδιαίτερο σε ένα πολυσύμπαν όπου εμείς κατοικούμε και η ζωή να δημιουργείται κάτω από ιδιαίτερες συνθήκες.

Στο κυκλικό μοντέλο το σύμπαν είναι πανταχού ίδιο. Κάθε περιοχή του διαστήματος περνάει από μια περίοδος ελεγχόμενης εξέλιξης, στο πλαίσιο μιας σειράς από τακτικά επαναλαμβανόμενους κύκλους. Οι κύκλοι ξεκινούν από μια έκρηξη – όχι την Μεγάλη Έκρηξη – και καταλήγουν σε μια σύνθλιψη, ενώ η σκοτεινή ενέργεια παίζει κρίσιμο ρόλο στην ομαλή διαδοχή τους, όχι στην επιτάχυνση της διαστολής του Σύμπαντος. Σε κάθε περιοχή του διαστήματος δημιουργούνται γαλαξίες, άστρα, πλανήτες και προφανώς ζωή, ξανά και ξανά. Το σύμπαν δεν είναι ούτε στατιστικό θαύμα, ούτε μία απίστευτη εύνοια της τύχης, αλλά το φυσιολογικό, αποτέλεσμα μιας δυναμικής εξελικτικής διαδικασίας, που διέπεται από τους νόμους της φύσης.

Αλλά από την άλλη εμείς ζούμε σε μια συμπαντική μεμβράνη εννιά διαστάσεων, που μέσω ενός κενού διαχωριζόμαστε από άλλες μεμβράνες συμπαντικές εννιά διαστάσεων. με τις οποίες συγκρουόμαστε και έτσι δημιουργείται μια νέα μεμβράνη όπου αναγεννιούνται όσα βλέπουμε γύρω μας. Ένας συνεχής δηλαδή συμπαντικός χορός. Αυτά όμως δεν είναι απλές θεωρίες. Είναι μοντέλα μαθηματικά που στηρίζονται συνεχώς σε παρατηρήσεις και πειράματα, τόσο πάνω στη Γη, όσο και στο διάστημα και σε υπόγειες τεράστιες σήραγγες επιταχυντών στοιχειωδών σωματιδίων.

Ζούμε σε μια εξαίρετη χρονική περίοδο όπου τα διάφορα κοσμολογικά μοντέλα δεν παραμένουν φιλοσοφικά ή θρησκευτικά λατρευτικά μοντέλα. Όλα δοκιμάζονται στην πράξη και σε πειράματα και όλα θα δοκιμασθούν στο μέλλον. Και όπως είπε ένας από τους συγγραφείς σε μία συνέντευξη του, όταν πολλοί τον ρωτούν τι θα κάνει αν τελικά το κοσμολογικό του μοντέλο καταρριφθεί. «Εγώ βέβαια δε θα αυτοκτονήσω. Σίγουρα θα απογοητευτώ, αλλά από την άλλη μεριά, η αποτυχία μου θα σημαίνει πρόοδο για την επιστήμη. Θα σημαίνει ότι η κοσμολογία «κλείνει την πόρτα» στο ενδεχόμενο που υπονοεί η θεωρία μας». Και αυτή είναι η ομορφιά της επιστήμης της κοσμολογίας και γενικά της επιστήμης. Να μην είναι καλυμμένη μέσα σ΄ ένα μόνο μοντέλο της δημιουργίας του σύμπαντος αλλά να δέχεται και άλλα και να τα δοκιμάζει στην πράξη. Όπως είπε ο Μπρεχτ: «Δεν μπορείς να σβήσεις από τη μάτια του ανθρώπου όσα έχουν δει» με αφορμή τη περίπτωση του Γαλιλαίο Γαλιλέι.

Σήμερα, για να παραφράσω λίγο τα λόγια του Τσάλς Ντίκενς, ζούμε στην καλύτερη εποχή και συγχρόνως στην χειρότερη. Είναι ο καιρός της σοφίας και ο καιρός της ανοησίας,. Καιρός της πίστης αλλά και της δυσπιστίας. Είναι ο καιρός των Φώτων, αλλά και η εποχή του Σκότους. Είναι η άνοιξη της ελπίδας, αλλά και ο χειμώνας της απόγνωσης.

Επομένως στο έτος 2009 είναι ακόμη πολύ νωρίς να προβλέψουμε πιο από τα δύο μοντέλα, αν όχι κάποιο τρίτο, θα φιλοξενείται στα σχολικά βιβλία του επόμενου αιώνα. Μπορούμε όμως όλοι μας να παρακολουθήσουμε πως εξελίσσεται και περνάει στην ωριμότητα μια νέα θεωρία, και πως μια ώριμη θεωρία ανανεώνεται και αναζωογονείται από την πρόκληση. Μπορούμε να απολαύσουμε την αντιπαράθεση των δύο εναλλακτικών οραμάτων για το σύμπαν και να παρεμβαίνουμε δυναμικά υπέρ του ενός ή του άλλου, σύμφωνα με τις δικές μας προσωπικές πεποιθήσεις όσο το τελικό αποτέλεσμα παραμένει αβέβαιο. Κι όλα αυτά μπορούμε να τα κάνουμε όντας βέβαιοι ότι η αντιπαράθεση δεν θα συνεχιστεί επ΄ άπειρον.

Χαρίτων Τομπουλίδης, Δρ αστροφυσικής

Γιατί πιστεύουμε

2010-02-09T17:17:00.004+02:00

των Άντριου Νιούμπεργκ και Μ.Ρ. Γουόλντμαν

Από πού προέρχεται η πίστη μας στο Θεό; Γιατί υπάρχουν ηθικές αξίες; Γιατί κάποιοι άνθρωποι πιστεύουν και άλλοι όχι; Γεφυρώνοντας την επιστήμη, την ψυχολογία και τη θρησκεία οι συγγραφείς αυτού του βιβλίου αποκαλύπτουν, για πρώτη φορά, πώς τα πιστεύω μας αναδύονται μέσα από τις νευρωνικές δραστηριότητες του εγκεφάλου μας. Με απλά λόγια, εξηγούν πώς ο εγκέφαλος αντιλαμβάνεται την πραγματικότητα και την μεταμορφώνει σε ένα φάσμα από προσωπικούς, ηθικούς και δημιουργικούς συλλογισμούς που τους χρησιμοποιούμε για να προσδώσουμε νόημα, αξία, πνευματικότητα και αλήθεια στη ζωή μας.

Στηριγμένοι σε νέες, επαναστατικές έρευνες της επιστήμης του εγκεφάλου, συμπεριλαμβανομένων εγκεφαλικών απεικονίσεων ανθρώπων που προσεύχονται και διαλογίζονται, οι Νιούμπεργκ και Γουόλντμαν προτείνουν ένα νέο μοντέλο για το πώς προκύπτουν τα πιο βαθιά πιστεύω μας και πώς αυτά επηρεάζουν τη ζωή μας. Μέσα από προσωπικές ιστορίες, ηθικά παράδοξα και οπτικές ψευδαισθήσεις οι συγγραφείς δείχνουν πώς ο εγκέφαλός μας κατασκευάζει τις υποθέσεις που κάνουμε για την πραγματικότητα, και προσφέρουν τρόπους για να αναπτύξουμε μια θετικότερη και περισσότερο ανεκτική στάση ζωής. Ένα βιβλίο που θα αλλάξει για πάντα τον τρόπο που βλέπετε τον κόσμο και τον εαυτό σας.

Το μεγαλύτερο θέαμα στη Γη

2009-11-20T16:09:00.004+02:00

Του Ρίτσαρντ Ντόκινς

Το αριστούργημα του Κάρολου Δαρβίνου «Η καταγωγή των ειδών» συγκλόνισε τον κόσμο όταν εκδόθηκε το 1859. Ο Δαρβίνος αντιλαμβανόταν πλήρως τις αιτίες που η θεωρία του για την εξέλιξη θα προκαλούσε τόση αναταραχή. Σίγουρα όμως δεν φανταζόταν ότι η ίδια αναταραχή θα συνεχιζόταν μέχρι τις μέρες μας, ενάμιση αιώνα αργότερα. Η Εξέλιξη είναι ένα επιστημονικό γεγονός που το αποδέχονται όλοι οι έγκυροι επιστήμονες ακόμα και οι θεολόγοι, ωστόσο εκατομμύρια άνθρωποι εξακολουθούν να αμφιβάλλουν για το αν είναι αληθινή.

Στο «Μεγαλύτερο θέαμα στη Γη» ο Ρίτσαρντ Ντόκινς απαντά στους δημιουργιστές, στους οπαδούς του «ευφυούς σχεδιασμού» και σε όσους αμφιβάλλουν ότι η εξέλιξη μέσω της φυσικής επιλογής είναι γεγονός. Ως ένας ντέντεκτιβ που καταφτάνει στη σκηνή ενός εγκλήματος, διερευνά τα διάφορα επίπεδα των επιστημονικών αποδείξεων για να τεκμηριώσει μια ακλόνητη ετυμηγορία: από τα ζωντανά παραδείγματα της φυσικής επιλογής σε πτηνά και έντομα· τα δαχτυλίδια στους κορμούς των δέντρων που μετρούν τον χρόνο και την ραδιενεργό χρονολόγηση που αποκαλύπτει την χρονική κλίμακα της εξέλιξης· τα απολιθώματα και τα ίχνη των μακρινών προγόνων μας· μέχρι την επιβεβαίωση της εξέλιξης από τη μοριακή βιολογία και τη γενετική. Όλα αυτά, κι άλλα πολλά ακόμα, καταμαρτυρούν την αλήθεια της εξέλιξης.

Το «Μεγαλύτερο Θέαμα στη Γη» έρχεται σε μια κρίσιμη στιγμή. Όχι μόνον στην Αμερική, αλλά και σε άλλες χώρες συμπεριλαμβανομένης της Ελλάδας, η εξέλιξη δέχεται επιθέσεις από φανατικούς θρησκευόμενους. Στα σχολεία, οι δάσκαλοι και οι καθηγητές που προσπαθούν να διδάξουν την εξέλιξη στα παιδιά βρίσκονται αντιμέτωποι με μια συστηματική υπονόμευση της αξιοπιστίας της επιστήμης. Ο Ρίτσαρν Ντόκινς προσφέρει τις αδιάσειστες αποδείξεις που αποκαλύπτουν την ανοησία όσων αμφιβάλλουν ότι η εξέλιξη είναι ένα γεγονός. Ταυτόχρονα, μοιράζεται με όλους την αγάπη του για τον φυσικό κόσμο και για τον ουσιαστικό ρόλο που παίζει η επιστήμη στην ερμηνεία του. Γραμμένο με εξαιρετική μαεστρία, εξυπνάδα και πάθος, είναι ένα βιβλίο που θα σας απορροφήσει, θα σας διδάξει, θα σας διασκεδάσει και, τελικά, θα σας πείσει.

Απαγορευμένα πειράματα

2009-06-02T15:48:00.004+03:00

της Μαίρη Ρόουτς

Μτφ: Βικτώρια Τζούμα

Τίτλος πρωτοτύπου: ΒΟΝΚ

Η έρευνα της σεξουαλικής φυσιολογίας – τι συμβαίνει, γιατί, και πώς το σεξ θα μπορούσε να γίνει καλύτερο – έχει απασχολήσει τους επιστήμονες από την εποχή του Λεονάρντο ντα Βίντσι μέχρι τον Τζέιμς Γουώτσον που ανακάλυψε το DNA. Έρευνες έχουν γίνει πίσω από κλειστές πόρτες εργαστηρίων, σε οίκους ανοχής, σε κέντρα μαγνητικής τομογραφίας, σε χοιροστάσια, σε βιομηχανικά εργαστήρια έρευνας και ανάπτυξης σεξουαλικών υποβοηθημάτων.

Η Μαίρη Ρόατς ύστερα από δύο χρόνια σχολαστικής έρευνας κατάφερε να υφάνει μια συναρπαστική, όσο και διασκεδαστική αφήγηση για τον τρόπο που η επιστήμη αντιμετωπίζει τη σεξουαλική πράξη. Είναι αλήθεια ότι μπορούμε να έρθουμε σε οργασμό μόνο με τη σκέψη; Ότι ένας νεκρός μπορεί να έχει στύση; Ότι ο κολπικός οργασμός είναι μύθος; Και γιατί το Βιάγκρα δεν έχει καμία επίδραση στις γυναίκες;

Ένα εξωφρενικό βιβλίο για το πιο απίθανο, πολύπλοκο και ευχάριστο επιστημονικό φαινόμενο στη Γη: τον ανθρώπινο ερωτισμό.

Η Φυσική του Ανέφικτου

2009-05-13T09:22:00.005+03:00

του Μίτσιο Κάκου

Μτφ: Γιώργος Χρηστίδης

Τίτλος πρωτοτύπου: Physics of the impossible

Μια επιστημονική διερεύνηση στον κόσμο των ενεργειακών πεδίων, της τηλεπάθειας, της τηλεμεταφοράς και των ταξιδιών στο χρόνο.

Πριν από 100 χρόνια οι επιστήμονες θα έλεγαν ότι τα λέιζερ, οι τηλεοράσεις και η ατομική βόμβα ανήκουν στο χώρο του ανέφικτου. Σήμερα, πολλές τεχνολογίες και συσκευές επιστημονικής φαντασίας θεωρούνται εξίσου ανέφικτες. Από την τηλεμεταφορά στην τηλεκίνηση, ο παγκοσμίως διακεκριμένος φυσικός Μίτσιο Κάκου διερευνά τα θεμέλια και τα όρια των νόμων της φυσικής, και χωρίζει τις «ανέφικτες τεχνολογίες» σε τρεις κατηγορίες σύμφωνα με το πότε θα καταστούν εφικτές – εντός του επόμενου αιώνα, των επομένων χιλιετιών, ή ποτέ. Μέσα από μια γλαφυρή αφήγηση εξηγεί:

Πώς ο ηλεκτρομαγνητισμός θα μας επιτρέψει να κάνουμε τα αντικείμενα και τους εαυτούς μας αόρατους
Πώς θα ταξιδέψουμε στα αστέρια με τη χρήση κινητήρων αντιύλης, νανοπυραύλων και πανιών με λέιζερ
Πώς η τηλεπάθεια και η ψυχοκίνηση θα γίνουν κάποτε εφικτές μέσω των υπολογιστών και της νανοτεχνολογίας.
Γιατί η μηχανή του χρόνου δεν αντιβαίνει των νόμων της φύσης – και γιατί ίσως να μας επισκέπτονται ήδη ταξιδιώτες από το μέλλον.

Ταξίδι μέσα σε μια μαύρη τρύπα

2009-04-28T10:47:00.001+03:00

Πώς τα μαθηματικά εξηγούν τον κόσμο

2009-03-27T15:31:00.002+02:00

του Τζέιμς Στάιν
μτφ. Σπύρος Κιτσινέλης
(Τίτλος πρωτοτύπου: How Maths explains the world)

Για τους περισσότερους ανθρώπους τα μαθηματικά είναι γοητευτικά μεν αλλά…δυσνόητα. Στο βιβλίο αυτό ο καθηγητής Στάιν καταφέρνει να τα εξηγήσει με τρόπο διαυγή, φιλικό και διασκεδαστικό.
Ξεκινά με τις συναρπαστικές ιστορίες των ανθρώπων που συνέλαβαν τις σημαντικότερες μαθηματικές ιδέες και έννοιες, από την αρχαιότητα μέχρι σήμερα. Μέσα από τις επιτυχίες και τις αποτυχίες τους, τις αυταπάτες και τις συχνές διαμάχες τους, εξυφαίνεται η ιστορία των μαθηματικών και ο αντίκτυπός τους στην κοινωνία.
Η κβαντική μηχανική, ο χωρόχρονος, η θεωρία του χάους και η λειτουργία των πολύπλοκων συστημάτων, καθώς και το ανέφικτο της «τέλειας» δημοκρατίες είναι όλα εδώ. Όπως είναι επίσης ο καλύτερος τρόπος για να σχεδιάσει ένας πωλητής το ταξίδι του, γιατί οποιαδήποτε σκέψη κι αν κάνετε εμπεριέχεται στον αριθμό π, και γιατί τα συνεργεία δεν μπορούν ποτέ να επισκευάσουν το αυτοκίνητό σας τη μέρα που σας το υποσχέθηκαν.

Ένα βιβλίο για κάθε αναγνώστη που θέλει να μάθει πώς τα μαθηματικά κάνουν την επιστήμη και τον κόσμο να λειτουργούν.

H καταγωγή του άνδρα

2009-02-02T12:56:00.005+02:00

H καταγωγή του άνδρα

του Στηβ Τζόουνς

μτφ. Γιώργος Χρηστίδης

(τίτλος πρωτοτύπου: Y: The Descent of Men)

Τα γένια των ανδρών μεγαλώνουν γρηγορότερα όταν προσδοκούν να κάνουν σεξ. Το καλοκαίρι παράγονται λιγότερα σπερματοζωάρια. Τα αγόρια με περιτομή φοβούνται περισσότερο τις ενέσεις από τα αγόρια που δεν έχουν υποστεί την επέμβαση. Το μέσο μήκος του ανδρικού πέους είναι δεκαπέντε εκατοστά ενώ της αρσενικής γαλάζιας φάλαινας είναι τρία μέτρα.

Αυτά είναι μερικά από τα αξιοσημείωτα δεδομένα για το αρσενικό φύλο που παρουσιάζει ο διαπρεπής επιστήμονας και συγγραφέας Στηβ Τζόουνς στο βιβλίο «Η καταγωγή του άνδρα». Με λογοτεχνική φλέβα εξερευνά την αρρενωπότητα βασισμένος στην εκρηκτική ανάπτυξη της σύγχρονης βιολογίας. Ξεκινώντας από το χρωμόσωμα Υ που καθορίζει το άρρεν, ο Τζόουνς παρουσιάζει όσα γνωρίζουμε για τις αρσενικές ορμόνες, την τριχόπτωση και τα υδραυλικά του αρσενικού οργάνου, τον φθίνοντα ρόλο των αρσενικών στη σημερινή κοινωνία, το λόγο που οι άντρες πεθαίνουν πιο νωρίς από τις γυναίκες, τα υπέρ και τα κατά του να είναι κανείς άνδρας.

Ένα βιβλίο που πρέπει να διαβαστεί κι από τα δύο φύλα.

Ο Προυστ ήταν νευροεπιστήμονας

2008-12-21T17:39:00.002+02:00

του Τζόνα Λέρερ

μτφ. Γιάνης Δήμας

(τίτλος πρωτοτύπου: Proust was a neuroscientist)

Στην τεχνολογική εποχή μας είναι εύκολο να πιστέψουμε ότι η επιστήμη μπορεί να λύσει όλα τα μυστήρια. Ωστόσο η επιστήμη δεν είναι η μοναδική οδός προς τη γνώση. Ειδικά όταν πρόκειται για την κατανόηση του εγκεφάλου, η τέχνη τα κατάφερε πρώτη.

Παίρνοντας ως παραδείγματα έναν ζωγράφο, έναν ποιητή, έναν σεφ, έναν συνθέτη, και μερικούς συγγραφείς, ο Λέρερ δείχνει πώς ο καθένας από αυτούς ανακάλυψε μια ουσιαστική αλήθεια για το νου, την οποία η επιστήμη μόλις τώρα ξαναανακαλύπτει. Μαθαίνουμε, πώς ο Προυστ αποκάλυψε πρώτος την αναξιοπιστία της μνήμης· πώς η Τζόρτζ Έλιοτ ανακάλυψε την πλαστικότητα του εγκεφάλου· πώς ο Γάλλος σεφ Εσκοφιέ εντόπισε την πέμπτη γεύση (το ουμάμι)· πώς ο Σεζάν επεξεργάστηκε τις άγνωστες πτυχές της όρασης· και πώς η Γερτρούδη Στάιν διερεύνησε την βαθύτερη δομή της γλώσσας – μισό αιώνα πριν τις έρευνες του Νόαμ Τσόμσκι και των άλλων γλωσσολόγων.

Με ένα ευφυέστατο μείγμα βιογραφίας, κριτικής και εκλαΐκευσης της επιστήμης Ο Προυστ ήταν νευροεπιστήμονας καλεί τους επιστήμονες και τους καλλιτέχνες να ακούσουν καλύτερα ο ένας τον άλλο, και να χαράξουν μια νέα πορεία ανακάλυψης της αλήθειας, και της ομορφιάς, του κόσμου και του νου.

Τα τέσσερα στοιχεία

2008-12-21T17:38:00.003+02:00

της Ρεμπέκα Ρουπ

μτφ. Γιάνης Δήμας

(τίτλος πρωτοτύπου: Four Elements)

Τα Τέσσερα στοιχεία είναι μια απολαυστική αναδρομή στην ιστορία και την επιστήμη του νερού, του αέρα, της φωτιάς και της γης, των στοιχειωδών συστατικών της ύλης για τους αρχαίους Έλληνες. Αν και αυτά τα τέσσερα στοιχεία των αρχαίων Ελλήνων έχουν αντικατασταθεί από τη σύγχρονη χημεία με εκατοντάδες χημικά στοιχεία, συνεχίζουν να αντηχούν στην ανθρώπινη εμπειρία και φαντασία.

Νερό – ένα στοιχείο εκπληκτικής πολυπλοκότητας. Πάνω από το 80 % των ζώων και των φυτών της Γης ζουν μέσα του·

75 % του ανθρώπινου σώματος αποτελείται απ’ αυτό· και –καθώς το υπερθέρμαιναν στα δημόσια λουτρά– ίσως να συνέβαλε στην πτώση της Ρώμης.

Αέρας – η ουσία του όζοντος, των ελεύθερων ριζών του οξυγόνου, των ζαφειριών και των τροπικών κυκλώνων· κινεί ανεμόμυλους, σηκώνει αεροπλάνα και διασπείρει τις μυρωδιές από τ’ αρώματα.

Φωτιά – η χημική αντίδραση που άνοιξε το δρόμο στον πολιτισμό. Οι ανθρωπίδες πρόγονοί μας τρομοκρατούσαν μ’ αυτή τους εχθρούς τους τα μαστόδοντα· στο Μεσαίωνα τη χρησιμοποίησαν για να κάψουν μάγισσες· και οι Κινέζοι την εκμεταλλεύτηκαν μέσω της εφεύρεσης της πυρίτιδας.

Γη – το στοιχείο των βουνών, των βράχων και του γόνιμου εδάφους ίσως να πρόσφερε το πήλινο καλούπι μέσα στον οποίο οι πρόδρομοι του DNA σχημάτισαν τις πρώτες αλυσίδες από αμινοξέα.

Από την ατομική θεωρία μέχρι τα μπαρ με οξυγόνο κι από τα υπερηφαίστεια ώς την ανατομία ενός κεριού, τα Τέσσερα στοιχεία αποτελούν ένα πολυεπίπεδο και γεμάτο χιούμορ ταξίδι ανακάλυψης στον κόσμο των στοιχείων, αληθινών και συμβολικών, που διαμορφώνουν τη ζωή μας.

Καλωσήρθατε στον εγκέφαλό σας

2008-12-21T17:38:00.002+02:00

των Σάντρα Άαμοντ & Σαμ Γουάνγκ

μτφ. Βικτωρία Τζούμα

(τίτλος πρωτοτύπου: Welcome to your brain)

Χρησιμοποιούμε τον εγκέφαλό μας κάθε στιγμή της ζωής μας, κι όμως οι περισσότεροι από εμάς δεν έχουμε ιδέα πώς δουλεύει. Αυτά που νομίζουμε ότι ξέρουμε είναι συνήθως λάθος· όπως, για παράδειγμα, ότι χρησιμοποιούμε μόνο το 10% του εγκεφάλου μας. Οι νευροεπιστήμονες απέδειξαν ότι αυτό είναι μύθος. Ακόμα πιο εκπληκτικό είναι το γεγονός ότι αυτά που ανακάλυψαν οι επιστήμονες για αυτό το πολύπλοκο όργανο είναι σχεδόν άγνωστα στο ευρύ κοινό.

Οι συγγραφείς, δύο επιφανείς νευροεπιστήμονες, εξηγούν τις επαναστατικές έρευνες που γίνονται στα εργαστήρια όλου του κόσμου και απαντούν σε ένα πλήθος ερωτημάτων. Είναι αλήθεια ότι αν το μωρό σας ακούει Μότσαρτ θα γίνει εξυπνότερο; Είναι όντως οι άντρες καλύτεροι από τις γυναίκες στα μαθηματικά; Το πολύ διάβασμα βοηθά να περάσετε τις εξετάσεις; – ή μήπως όχι;

Κάθε κεφάλαιο του συναρπαστικού αυτού βιβλίου είναι γεμάτο από ενδιαφέροντα στοιχεία και γεγονότα που θα σας εκπλήξουν και θα σας ψυχαγωγήσουν. Το ξέρατε ότι στα ποντίκια δεν αρέσει η Diet Coke; Και ότι λιγότερα από το 5% των θηλαστικών είναι μονογαμικά;

Το Καλωσήρθατε στον Εγκέφαλό σας, είναι επίσης ένα…εγχειρίδιο οδηγιών για όσους διαθέτουν εγκέφαλο. Στις σελίδες του θα βρείτε πώς να συνέρχεστε γρήγορα από ένα τζετ λαγκ, πότε να ανησυχείτε αν έχετε πάθει εγκεφαλικό, και πώς να διατηρείτε τον εγκέφαλό σας σφριγηλό καθώς μεγαλώνετε. Θα μάθετε, όχι μόνο πώς λειτουργεί ο εγκέφαλός σας, αλλά και πώς να τον κάνετε να λειτουργεί καλύτερα.

Ικανοποίηση

2008-12-21T17:36:00.002+02:00

των Δρ. Ανίτα Η. Κλέιτον με την Ρόμπιν Κάντορ-Κουκ

μτφ. Έλλη Καλιφατίδου

(τίτλος πρωτοτύπου: Satisfaction)

Γιατί τόσες πολλές γυναίκες είναι δυσαρεστημένες από τη σεξουαλική τους ζωή;

Κάτι λείπει. Ή δεν τις ενδιαφέρει πια το σεξ, ή τις ενδιαφέρει αλλά δεν μπορούν να διεγερθούν, ή μπορούν να διεγερθούν αλλά δεν διαθέτουν ούτε την επιθυμία ούτε την ενέργεια να φτάσουν ώς το τέλος. Οι σχέσεις τους υποφέρουν. Πολλές αναρωτιούνται τι τους συμβαίνει.

Αν είστε γυναίκα κι όλ’ αυτά σας φαίνονται γνώριμα, η Δρ. Ανίτα Κλέιτον θέλει να ξέρετε ότι δεν πάσχετε από τίποτα – αυτό που φταίει είναι οι γελοίες φαντασιώσεις που σας έχουν πουλήσει σχετικά με το σεξ και οι μη ρεαλιστικές προσδοκίες στις οποίες έχετε προσκολληθεί. Όλοι θέλουμε να κάνουμε έρωτα όπως στις ταινίες, όπου η γυναίκα ανατριχιάζει από επιθυμία πριν ακόμα την πλησιάσει ο άντρας, κι όταν την πλησιάζει, αφήνει ένα αναφιλητό, παραδίνεται και φτάνει σε οργασμό μέσα σε είκοσι δευτερόλεπτα. Μα καλά, πόσο συχνά συμβαίνει κάτι τέτοιο στην πραγματική ζωή; Όχι συχνά, γιατί στην πραγματική ζωή χρειάζεσαι είκοσι δευτερόλεπτα μόνο για να βγάλεις το εσώρουχό σου - άσε δε να φροντίσεις να κλειδώσεις την πόρτα για να μην ορμήσουν μέσα τα παιδιά!

Σ’ αυτό το βιβλίο η Δρ. Κλέιτον αποκαλύπτει κρυφές πτυχές της γυναικείας σεξουαλικότητας που βρίσκονται ριζωμένες στο γυναικείο ψυχισμό και μπορούν να εκτοξεύσουν μια γυναίκα είτε στην ερωτική έκσταση είτε στην απογοήτευση μας ακόμη αποτυχημένης σχέσης.

Μέσ’ από συναρπαστικές αληθινές περιπτώσεις γυναικών διερευνά γιατί πολλές γυναίκες προτιμούν να ανεχτούν την έλλειψη ικανοποίησης στο σεξ αντί να τολμήσουν να ζητήσουν από τους συντρόφους τους να τις ικανοποιήσουν· πώς τα θαμμένα συναισθήματα για τεκνοποίηση επηρεάζουν το ερωτικό δυναμικό μιας γυναίκας· και γιατί ένας οργασμός που έρχεται μέσω της συνουσίας είναι το ίδιο «πραγματικός» μ’ εκείνον που επιτυγχάνεται με άλλα μέσα. Η Δρ. Κλέιτον ρίχνει φως στις σεξουαλικές συμπεριφορές που έχουν δραματικές επιπτώσεις στα νέα κορίτσια και τις έφηβες, και περιγράφει με λεπτομέρειες πώς η μητρότητα και η εμμηνόπαυση μπορεί να επηρεάσουν, όχι όμως να μειώσουν, τη δυνατότητα μιας γυναίκας να νιώσει σεξουαλική ευχαρίστηση.

Η Δρ. Κλέιτον πιστεύει πως οι γυναίκες πρέπει να έχουν υψηλές προσδοκίες για τη σεξουαλική τους ζωή, αυτές όμως οι προσδοκίες πρέπει να αντλούνται από μια βαθιά γνώση του εαυτού μας – τι είναι φυσιολογικό για μας και τι μας φαίνεται καλό. Θέλει να σκεφτείτε για τον εαυτό σας πως είστε το ίδιο σεξουαλικές μ’ ένα σύμβολο του σεξ, και να ενστερνιστείτε αυτή την ιδέα. Το μόνο πρόσωπο που θα πρέπει να συμβολίζει το σεξ για σας είστε εσείς η ίδια.

Famelab 2008: Οι νικητές

2008-05-06T10:36:00.007+03:00

Ο διαγωνισμός Famelab που οργανώθηκε από το British Council για το νέο πρόσωπο της επικοινωνίας της επιστήμης στην Ελλάδα ανέδειξε τρεις νικήτριες, την Ολυμπία Αγαλιώτη (δεξιά), την Χριστίνα Μελίδου (κέντρο) και την Τάνια Βαλεοντή (αριστερά). Στο βίντεο οι τρεις νικήτριες στην απονομή των βραβείων τους. Οι Εκδόσεις ΑΒΓΟ ήταν χορηγός του διαγωνισμού. Για περισσότερες πληροφορίες: http://www.britishcouncil.org/greece-science-beautiful-science-famelab-2008-final.htm

Αέναο Σύμπαν, των Πολ Στάινχαρντ και Νιλ Τούροκ

2008-04-24T15:29:00.008+03:00

Η θεωρία της Μεγάλης Έκρηξης -η κυρίαρχη σήμερα εξήγηση της επιστήμης για τη δημιουργία του σύμπαντος- υποστηρίζει ότι ο χώρος και ο χρόνος ξεπήδησαν από την ανυπαρξία πριν από 14 δισεκατομμύρια χρόνια μέσω μιας θερμής και διαστελλόμενης πύρινης σφαίρας άπειρης σχεδόν πυκνότητας.
Στο Αέναο σύμπαν, ο Πολ Στάινχαρτ (Albert Einstein professor στο Princeton)και ο Νιλ Τούροκ (Chair of Mathematical Physics, Cambridge), δύο από τους επιφανέστερους θεωρητικούς φυσικούς του κόσμου, προτείνουν μια διαφορετική, επαναστατική κοσμολογία: αυτό που θεωρούσαμε ώς σήμερα «στιγμή της δημιουργίας», ήταν απλώς ένα επεισόδιο ενός άπειρου κύκλου τιτάνιων συγκρούσεων ανάμεσα στο δικό μας σύμπαν και σ’ έναν παράλληλο κόσμο. Η Μεγάλη Έκρηξη δεν ήταν η αρχή του χρόνου, αλλά μια γέφυρα από ένα παρελθόν γεμάτο ατελείωτα επαναλαμβανόμενους κύκλους εξέλιξης, κάθε ένας από τους οποίους συνοδευόταν από τη δημιουργία νέας ύλης και το σχηματισμό νέων γαλαξιών, αστέρων και πλανητών.

Η θεωρία των Στάινχαρντ και Τούροκ ονομάζεται "Εκπυρωτικό Σύμπαν" και προκύπτει μέσα από τα ευρήματα της σκοτεινής ύλης και σκοτεινής ενέργειας, και συνδυάζει τη Θεωρία των Χορδών και την κβαντική κοσμολογία σε μια νέα ερμηνεία της Μεγάλης Έκρηξης. To «Εκπυρωτικό Σύμπαν» είναι ο αντίλογος στο κυρίαρχο «πληθωριστικό μοντέλο». Αντί για μια πρωταρχική στιγμή δημιουργίας προτείνει άπειρες κι αλλεπάλληλες στιγμές, μια κυκλικότητα δημιουργίας η οποία προκύπτει από τη σύγκρουση δύο τετραδιάστατων «μεμβρανών» που πάλλονται μέσα σε μια επιπρόσθετη χωρική διάσταση.
Οι συγγραφείς αφηγούνται τον τρόπο με τον οποίο κατέληξαν στη θεωρία τους -στην οποία έδωσαν το ελληνικό όνομα «Εκπυρωτικό Σύμπαν»- συνδυάζοντας τις νέες ανακαλύψεις της Αστροφυσικής, της Θεωρίας των Υπερχορδών και της Αστρονομίας.
Το Αέναο σύμπαν δίνει απαντήσεις στα μεγάλα προβλήματα της σύγχρονης Φυσικής, όπως πού βρίσκεται το 96% του σύμπαντος και γιατί το σύμπαν άρχισε διαστέλλεται μυστηριωδώς με επιταχυνόμενο ρυθμό πριν από 6,3 δισεκατομμύρια χρόνια. Ο Στίβεν Χόκινγκ δήλωσε σχετικά με το Αέναο σύμπαν ότι είναι «μια προκλητική εναλλακτική θεώρηση για την ευρέως αποδεκτή εικόνα της Μεγάλης Έκρηξης και για το μέλλον του σύμπαντος».

Περισσότερες πληροφορίες:

Η προσωπική σελίδα του Νιλ Τούροκ: http://www.damtp.cam.ac.uk/user/ngt1000/
Μια εισαγωγή στην θεωρία από τον Πολ Στάινχαρντ: http://www.actionbioscience.org/newfrontiers/steinhardt.html
Άρθρο του Γιώργου Ζαρκαδάκη σχετικά με τη θεωρία του Εκπυρωτικού Σύμπαντος και τη διάλεξη του Νιλ Τούροκ στην Αθήνα (17.4.08):http://irekoussa.blogspot.com/2008/04/end-of-beginning.html

Η νοημοσύνη των ζώων

2008-03-31T10:48:00.005+03:00

Ο Μαικλ Χάνλον (δεξιά) μιλάει για τη νοημοσύνη των ζώων ένα από τα θέματα του βιβλίου του "Δέκα Άλυτα Μυστήρια", με το Γιώργο Ζαρκαδάκη (αριστερά) σε εκδήλωση που έγινε στο Βρετανικό Συμβούλιο στις 28 Μαρτίου 2008.

Δέκα άλυτα μυστήρια, του Μάικλ Χάνλον

2008-03-26T16:59:00.005+02:00

Ερωτήματα στα οποία η επιστήμη δεν έχει βρει (ακόμα) την απάντηση

Η επιστήμη είναι γεμάτη τρύπες! Στο βιβλίο αυτό θα βρείτε τις δέκα... μεγαλύτερες, μυστήρια τα οποία οι επιστήμονες δεν έχουν καταφέρει (ώς τα σήμερα) να διαλευκάνουν και να μας δώσουν μια εξήγηση. Όπως, για παράδειγμα: Πού βρίσκεται το 96% του σύμπαντος; Ποια είναι η φύση του χρόνου; Πώς άρχισε η ζωή; Έχουν σκέψεις τα ζώα; Ποια είναι η φύση του χρόνου; Υπάρχουν εξωγήινοι; Υπάρχουν ή δεν υπάρχουν υπερφυσικά φαινόμενα, όπως η τηλεπάθεια; Και γιατί... γινόμαστε όλο και πιο παχύσαρκοι;

Τις δέκα ερωτήσεις που θέτει ο συγγραφέας, με μοναδικά ευχάριστο και ανεκδοτολογικό τρόπο, θα τις έκανε κι ένας έξυπνος μαθητής στο δάσκαλό του, για να πάρει την… αποστομωτική απάντηση: «Άσ’ τα αυτά και διάβασε τα μαθήματά σου!»

Κι όμως, οι ερωτήσεις αυτές -τα «άλυτα μυστήρια»- είναι οι μεγαλύτερες προκλήσεις της σύγχρονης επιστήμης στην προσπάθειά της να μας προσφέρει μια ολοκληρωμένη εξήγηση του φυσικού κόσμου.

Γεμάτοι ζωή, της Μάρλεν Ζουκ

2007-11-15T22:34:00.001+02:00

Η καθηγήτρια παρασιτολογίας του Πανεπιστημίου της Καλιφόρνια Μάρλεν Ζουκ μας αποκαλύπτει τον τρόπο με τον οποίο συμβιώνουμε εδώ και χιλιάδες χρόνια με τα μικρόβια, τους ιούς και τα παράσιτα, και πώς οι μικροσκοπικοί αυτοί οργανισμοί έχουν καθορίσει, όχι μόνο το πόσο υγειείς είμαστε, αλλά και την ίδια τη συμπεριφορά μας. Στο απολαυστικό της και γεμάτο συναρπαστικές πληροφορίες βιβλίο της, η Μάρλεν Ζουκ μας κάνει να ξανασκεφτούμε τα ένστικτά μας υποστηρίζοντας ότι οι ασθένειες είναι σύντροφοί μας και όχι εχθροί μας.

Ο Θεός στον εγκέφαλο, του Μάθιου Άλπερ

2007-11-15T22:33:00.001+02:00

Ο φιλόσοφος Μάθιου Άλπερ ακολουθεί ένα προσωπικό ταξίδι αναζήτησης του Θεού, μέσα από τη σύγχρονη επιστήμη και τη φιλοσοφία, εξετάζοντας την εξέλιξη του σύμπαντος και της ζωής, και συνοψίζοντας τις σύγχρονες έρευνες του εγκεφάλου που αφορούν στην αίσθηση του θείου. Είναι ο ανθρώπινος εγκέφαλος «καλωδιωμένος» από τη φύση ώστε να συλλαμβάνει την ιδέα του Θεού; Ή η θρησκεία είναι ένα ακόμα κοινωνικό φαινόμενο; Ο Άλπερ προσεγγίζοντας αγνωστικιστικά αλλά παθιασμένα την ιδέα του Θεού, επιχειρεί μια επιστημονική ερμηνεία της ανθρώπινης θρησκευτικότητας.

Ημερολόγιο μιας καταστροφής, της Ελίζαμπεθ Κόλμπερτ

2007-11-15T22:27:00.001+02:00

Με το βιβλίο της αυτό, η δημοσιογράφος του New Yorker και των New York Times Ελίζαμπεθ Κόλμπερτ κατάφερε να αλλάξει ένα μεγάλο μέρος της Αμερικανικής Κοινής Γνώμης υπέρ της δράσης για την αναστολή της κλιματικής αλλαγής. Βιβλίο-σταθμός στο διάλογο για το σημαντικότερο περιβαλλοντικό πρόβλημα του 21ου αιώνα, το Ημερολόγιο μιας Καταστροφής αφηγείται τις ιστορίες των επιστημόνων-ερευνητών που μελετούν την αλλαγή του κλίματος στις ερευνητικές βάσεις του Βόρειου και του Νότιου Πόλου, την «πρώτη γραμμή» της έρευνας. Με γλώσσα κατανοητή και σπάνιο ταλέντο αφηγηματικότητας η Κόλμπερτ μας ξεναγεί βήμα-βήμα στον δαιδαλώδη κόσμο της επιστήμης και της πολιτικής του κλίματος, φωτίζοντας με άπλετο φως όλες τις πτυχές του θέματος. Είναι ένα βιβλίο που όλοι όσοι ενδιαφέρονται για τον πλανήτη μας πρέπει να διαβάσουν, ώστε να συμμετάσχουν ενεργά και καλά πληροφορημένα στον παγκόσμιο διάλογο.

Συμπαντικό τζακ-ποτ, του Πωλ Ντέιβις

2007-11-15T22:17:00.002+02:00

Γιατί το Σύμπαν είναι κομμένο και ραμμένο στα μέτρα μας; Γιατί ο συνδυασμός των φυσικών παραμέτρων που το καθορίζουν είναι ο μόνος εφικτός για να υπάρξει και να εξελιχθεί η Ζωή; Αυτό είναι το κεντρικό ερώτημα του νέου βιβλίου από το διάσημο φυσικό και συγγραφέα Πωλ Ντέιβις καθηγητή σήμερα στο Πανεπιστήμιο της Αριζόνας. Είναι ίσως το σπουδαιότερο ερώτημα ολόκληρης της επιστήμης, η αναζήτηση της αιτίας που βρισκόμαστε όλοι εδώ, σε ένα Σύμπαν που θα μπορούσε να ήταν τελείως διαφορετικό. Ο Ντέιβις κάνοντας μια συναρπαστική και εξαιρετικά κατανοητή εισαγωγή στη σύγχρονη φυσική και κοσμολογία, εξετάζει όλα τα πιθανά ενδεχόμενα μια επιστημονικής απάντησης, όπως να υπάρχουν άπειρα σύμπαντα, να είναι το σύμπαν μας μια εξομοίωση, ή να υπάρχει κάποια «άγνωστη δύναμη» που να διέπει και να καθοδηγεί την εξέλιξη του Σύμπαντος, ρυθμίζοντάς το κατάλληλα. Το Συμπαντικό τζακ-ποτ είναι από τα βιβλία που συζητήθηκαν όσο κανένα άλλο μέσα στη φετεινή χρονιά.

Τι είναι το blog των Εκδόσεων Αβγο

2007-11-15T13:22:00.000+02:00

Καλωσήρθατε στο ιστολόγιο συζητήσεων των Εκδόσεων Αβγό. Εδώ μπορείτε να συζητήσετε τα βιβλία μας, εκφράζοντας την άποψή σας και τις ιδέες σας. Μπορείτε ακόμα να ενημερώνεστε για τις διάφορες εκδηλώσεις επικοινωνίας της επιστήμης που οργανώνουμε.